Οι απόψεις ενός διακεκριμένου ψυχολόγου του Harvard πυροδοτούν μια τεράστια συζήτηση για το αν τελικά η ΔΕΠ-Υ είναι μια τεράστια βιομηχανία κέρδους των γιατρών και των φαρμακευτικών.
Ο Jerome Kagan είναι ένας υπέργηρος, διακεκριμένος Αμερικανός ψυχολόγος του Harvard ο οποίος το 2012 έδωσε μια συνέντευξη στο γνωστό γερμανικό περιοδικό Spiegel με την οποία προκάλεσε αναταραχή στην επιστημονική κοινότητα αλλά και στους γονείς. Συγκεκριμένα, ο Kagan ανέγειρε το θέμα της εγκυρότητας στην υπερπληθώρα διαγνώσεων για ψυχικές διαταραχές, ιδιαίτερα για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερικινητικότητα (ΔΕΠ-Υ), ακόμα και σε παιδιά πολύ μικρής ηλικίας. Υποστηρίζει ότι ένας ολόκληρος ιατρικός και φαρμακευτικός μηχανισμός αναδεικνύει συστηματικά μαθησιακές και ψυχικές διαταραχές ως «μάστιγα της εποχής», καταγράφοντας εκατομμύρια σχετικές διαγνώσεις, γιατί έχει τεράστιο οικονομικό όφελος.
Αρχικά να πούμε ότι ο Kagan χαίρει τεράστιας εκτιμήσεως μεταξύ των Αμερικανών ακαδημαϊκών αφού τον κατατάσσουν 22ο στη λίστα με τους πιο διακεκριμένους ψυχολόγους του 20ου αιώνα, πιο πάνω και από τον Καρλ Γιούνγκ και τον Ιβάν Παβλόφ. Η έρευνα του Kagan, στο πανεπιστήμιο του Harvard, εστιάζει, τις τελευταίες δεκαετίες, στην ανάπτυξη των παιδιών. Έχει παρατηρήσει διεξοδικά το πώς αλλάζει η συμπεριφορά τους στα διάφορα αναπτυξιακά στάδια και έχει μελετήσει τις αντιδράσεις των παιδιών σε διάφορα εξωτερικά ερεθίσματα. Μέσα από συζήτηση και σχέση, έχει επίσης καταγράψει τις αντιλήψεις των παιδιών και τη ροή των σκέψεών τους.
Το συμπέρασμα στο οποίο έχει καταλήξει είναι ότι ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός παιδιών που παίρνουν διάγνωση για ΔΕΠ-Υ δεν περιγράφει μια πραγματική μάστιγα. Στην πλειοψηφία τους τα παιδιά που παίρνουν διάγνωση για ΔΕΠ-Υ δεν πάσχουν από καμία νευροβιολογική ή εγκεφαλική διαταραχή. Δεν καταγράφεται μη φυσιολογικός μεταβολισμός της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο ούτε κάποια άλλη οργανική δυσλειτουργία.
Η αιτία για τις τόσο συχνές διαγνώσεις είναι η διαφορετική σήμερα ιατρική και φαρμακευτική αντίληψη: «Πριν από μερικά χρόνια, τα παιδιά που δεν μπορούσαν να εστιάσουν την προσοχή τους μέσα στην τάξη χαρακτηρίζονταν απλώς οκνηρά. Σήμερα οι ψυχολόγοι «βρίσκουν» μια διαταραχή σε κάθε παιδί που είναι λίγο πιο δραστήριο από τα υπόλοιπα ή που δεν έχει καλές επιδόσεις στο σχολείο», επισημαίνει. «Και, ως την ευκολότερη λύση, συνταγογραφούν το φάρμακο που υπάρχει διαθέσιμο». Και υπάρχει διαθέσιμο γιατί η φαρμακοβιομηχανίες κερδίζουν δισεκατομμύρια, σύμφωνα με όσα είπε στη συνέντευξή του.
O Kagan υποστηρίζει ότι πρέπει να προηγηθεί εξονυχιστικός έλεγχος, ενδελεχής παρατήρηση και έρευνα, πριν δοθεί διάγνωση για την οποιαδήποτε ψυχική διαταραχή. Μια σύντομη συνέντευξη και ένα γρήγορο τεστ, χωρίς να ληφθεί υπόψη το κοινωνικό πλαίσιο, το οικογενειακό περιβάλλον, ο ρυθμός ζωής και μια σειρά από παράγοντες, σίγουρα δεν αρκούν για να προσδώσουν μια ταμπέλα, η οποία μπορεί να είναι και εξαιρετικά περιοριστική για ένα παιδί που μεγαλώνει.
Σε κάθε περίπτωση, οι απόψεις του Kagan σηκώνουν μεγάλη συζήτηση καθώς σίγουρα δεν μπορούν να αγνοηθούν, από την άλλη όμως δεν μπορούν να αγνοηθούν και τα αποτελέσματα των παγκόσμιων ερευνών.
Τι είναι η ΔΕΠ-Υ;
Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) – διεθνώς Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) – είναι μια από τις συχνότερες νευροβιολογικές διαταραχές της παιδικής ηλικίας, η οποία συνεχίζεται, κατά ένα σημαντικό ποσοστό, και στην ενήλικη ζωή. Εμφανίζεται στο 5-7% του μαθητικού πληθυσμού με σχέση συνήθως 3:1 υπέρ των αγοριών. Αρκετοί επιστήμονες, ωστόσο, πιστεύουν ότι η συχνότητα εμφάνισης είναι περίπου η ίδια και στα δυο φύλα, με τη διαφορά ότι τα κορίτσια συχνά δεν είναι υπερκινητικά και διαχειρίζονται καλύτερα τη διαταραχή τους, γι αυτό και η διάγνωση μπορεί να διαλάθει ή να γίνει αργότερα. Παρόλο που πρόκειται για μια τόσο συχνή κατάσταση, η ΔΕΠ-Υ συνεχίζει να είναι ελάχιστα κατανοητή στην κοινότητα και να μην είναι αποδεκτή από όλες τις επιστημονικές και κοινωνικές ομάδες. Βέβαια, την τελευταία 5ετία έχουν ενταθεί οι προσπάθειες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινωνίας, αναφορικά με τη διαταραχή, από διάφορες επιστημονικές ομάδες και φορείς. Αν και είναι, όμως, η ΔΕΠ-Υ μια από τις πιο μελετημένες και τεκμηριωμένες παιδοψυχιατρικές διαταραχές παγκοσμίως, έχει συγχρόνως προκαλέσει τις περισσότερες συζητήσεις.
