Τα Θεοφάνεια σήμερα… και στην Ελλάδα εορτάζονται με μεγάλη λαμπρότητα όχι μόνο με τον Αγιασμό των υδάτων αλλά και με μοναδικά έθιμα που συναντάμε σε κάθε γωνιά της χώρας μας και ειδικότερα στη Βόρειο Ελλάδα!

Από τον Γιώργο Λ. Παπαχατζή

Τα Άγια Θεοφάνεια (γνωστά και ως Φώτα, εορτή των Φώτων ή Επιφάνια) εορτάζονται κάθε χρόνο σαν σήμερα, 6 Ιανουαρίου και αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες γιορτές της Χριστιανοσύνης! Όσο για την ονομασία τους; Αυτή προήλθε από την φωνή του Θεού που ακούστηκε στη γη και πιο συγκεκριμένα από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας. Και όπως αναφέρεται στο τέλος το Απολυτίκιο της Εορτής, “ήλθε ο Χριστός για να φωτίσει τον κόσμο, μπολιάζοντάς τον και πνευματικά δια του Βαπτίσματος και του Χρίσματος”.

Ο εορτασμός τους πλαισιώνεται από τις επίσημες τελετές τους όπως τον Μέγα Αγιασμό, την Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού και την Επίσημη Κατάδυση του Σταυρού (όπου παρίστανται οι Αρχές της Χώρας). Με αφορμή την εξέχουσα θέση που έχει η εν λόγω γιορτή στη Χριστιανοσύνη, η παράδοση του τόπου μας τιμά με το παραπάνω τα Θεφάνεια και μάλιστα από την παραμονή τους, ειδικότερα η Βόρειος Ελλάδα! Από τα Ραγκουτσάρια μέχρι τα Τζαμαλάρια, τα πειράγματα, οι χοροί και το παραδοσιακό στοιχείο μας βάζουν στον ρυθμό του ξέφρενου γλεντιού!

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Στη Θεσσαλονίκη και συγκεκριμένα στον Δήμο Βόλβης ανήμερα των Φώτων ζωντανεύουν δύο παραδοσιακά έθιμα, τα Λουγκατζάρια στο Μόδι και οι κουδουνοφόροι στον Προφήτη. Μετά τη Θεία Λειτουργία και τον Αγιασμό των Υδάτων ομάδες από Αράπηδες πηγαίνουν στα σπίτια για να πουν τα παραδοσιακά κάλαντα. Μαζί με τη Νύφη, τον Παππού, τη Μπάμπω και τους τσολιάδες να ξεσηκώνουν ντόπιους και επισκέπτες. Επίσης, στο Ασβεστοχώρι αναβιώνει το έθιμο των Φώτων με τα πορτοκάλια, από την παραμονή των Θεοφανείων με ένα στολισμένο τραπέζι  που στήνεται στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου με κλαδιά κυπαρισσιού και πορτοκάλια, που σχηματίζουν έναν σταυρό.

ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ

Στη Γαλάτιστα Χαλκιδικής την τιμητική της έχει η Καμήλα, δηλαδή ένα ομοίωμα καμήλας κάτω από το οποίο 6 κρυμένοι άντρες τραγουδούν με τη συνοδεία κουδουνιών, ενώ μπροστά από το ομοίωμα προπορεύονται οι Τζαμαλαροί. Επίκεντρο προσοχής ο εικονικός γάμος που πραγματοποιείται στις 7 Ιανουαρίου με πρωταγωνιστές άντρες.

ΚΑΤΕΡΙΝΗ

Στον Άγιο Ιωάννη στην Κατερίνη την Παραμονή των Θεοφανείων, στις 18:00 αναβιώνει το περίφημο έθιμο του Καλικάντζαρου  στην πλατεία του χωριού μπροστά από την εκκλησία, ένα έθιμο που έλκει τις ρίζες του από το Άργος του Πόντου, εδώ και σχεδόν 85 χρόνια. Το εν λόγω έθιμο συμβολίζει τον εξιρκισμό των κακών πνευμάτων.

ΠΕΛΛΑ

Με τα “Τζαμαλάρια” γιορτάζουν τα Θεοφάνεια στην Άρνισσα Πέλλας, ένα έθιμο βασισμένο σε έναν εικονικό γάμο όπου την παράσταση κλέβει το λεγόμενο μπουμπάρι, ένα ζιζάνιο που ξεσηκώνει τους νεόνυμφους έτσι ώστε να αλλάξουν ταίρι, σκορπίζοντας ξέφρενο γέλιο σε κατοίκους και επισκέπτες!

ΚΑΣΤΟΡΙΑ

Τα περίφημα Ραγκουτσάρια που ξεκινούν από την ημέρα των Θεοφανείων με πρωταγωνιστή τον Αι Βασίλη να μοιράζει δώρα στα παιδιά και ολοκληρώνονται στις 8 Ιανουαριου με παρέλαση καρναβαλιστών και ένα ξέφρενο γλέντι, αποτελούν ένα από τα δημοφιλέστερα έθιμα της Ελλάδας! Πρόκειται για μια γιορτή όμοια με το καρναβάλι, όπου οι κάτοικοι διώχνουν τα κακά πνεύματα των καλικάντζαρων με βαμένα τα πρόσωπα τους και ντυμένοι με προβιές ζώων και χάλκινα κουδούνια, μεταμφιεσμένους να σκορπούν το γλέντι στους δρόμους με συνοδεία τοπικών μουσικών συγκροτημάτων της περιοχής.
Εσείς μην ξεχάσετε να πείτε χρόνια πολλά σε όσους γιορτάζουν, δηλαδή στην Φωτεινή, τον Φώτη/Φώτιο, τον Ιορδάνη, την Ουρανία, τον Θεοφάνη και τον Θεοχάρη!