Ένας διακεκριμένος ενδοκρινολόγος, Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Birmingham, ο Κωνσταντίνος Μανωλόπουλος μας εξηγεί τις προκλήσεις που έχει για έναν νέο επιστήμονα το εξωτερικό!
Πώς βρεθήκατε στην Αγγλία;
Σπούδασα ιατρική στη Γερμανία και άρχισα ειδικότητα εκεί. Καθώς με ενδιέφερε πολύ η έρευνα, αποφάσισα το 2007 να έρθω στην Αγγλία για διδακτορικό. Είχα την τύχη να εργαστώ δίπλα σε μεγάλα ονόματα στον τομέα του μεταβολισμού στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης που με βοήθησαν να αναπτυχθώ ως επιστήμονας. Από το 2011 έχω τη δική μου ομάδα στο Πανεπιστήμιο του Birmingham, όπου είμαι λέκτορας, ενώ η κλινική μου εργασία είναι στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο Queen Elizabeth.
Θεωρείτε ότι στον τομέα της ενδοκρινολογίας, η Ελλάδα «πάσχει»; Δεν μπορεί να αναπτυχθεί ένας νέος άνθρωπος εδώ;
Στον τομέα της ενδοκρινολογίας, όπως και σε όλους τους τομείς της ιατρικής στην Ελλάδα, υπάρχουν πολλοί εξαιρετικοί ιατροί και επιστήμονες. Το βασικό πρόβλημα στην Ελλάδα για ένα νέο άνθρωπο είναι η βαθιά ιεραρχική δομή του ακαδημαϊκού συστήματος, που δε δίνει πολλές ευκαιρίες για πραγματική ανάπτυξη και ανεξαρτοποίηση. Δεν είναι ένα κατ’εξοχήν ελληνικό πρόβλημα. Το ίδιο σύστημα υπάρχει και στη Γερμανία όπου και εκεί πολλές φορές παλιοί καθηγητές εμποδίζουν την προαγωγή και επιστημονική ανεξαρτοποίηση νέων ατόμων από τις ομάδες τους.
Ένα άλλο πρόβλημα είναι η απουσία ενός προκαθορισμένου προγράμματος ειδικότητας για ιατρούς που ενδιαφέρονται να δραστηριοποιηθούν ακαδημαϊκά. Αυτοί οι νέοι επιστήμονες είναι υποχρεωμένοι να τρέχουν ερευνητικά προγράμματα στο λιγοστό ελεύθερό τους χρόνο. Το αποτέλεσμα είναι η έρευνα να πάσχει και τα άτομα αυτά να απογοητεύονται και να τα παρατάνε γρήγορα. Αυτά είναι πράγματα που στην Αγγλία λειτουργούν καλύτερα, καθώς υπάρχουν δομές για ειδικευόμενους που τους επιτρέπουν να έχουν προστατευμένο χρόνο για έρευνα καθ’όλη τη διάρκεια της ειδικότητάς τους. Επίσης, η απουσία βαθιάς ιεραρχίας βοηθά νέους ανθρώπους που έχουν αποδείξει ότι έχουν τις κατάλληλες δυνατότητες να αναπτυχθούν γρήγορα σε ανεξάρτητες ακαδημαϊκές θέσεις.
Ποιες δυσκολίες έχουν υπάρξει στο επαγγελματικό «ταξίδι» σας; Έπρεπε να θυσιάσετε κάτι;
Οι βασικές δυσκολίες σχετίζονται με την ανάπτυξη ενός ανεξάρτητου επιστημονικού προγράμματος που υποστηρίζεται από ερευνητικούς πόρους. Χρειάστηκε πολύ σκληρή δουλειά στο εργαστήριο και ατέλειωτες ώρες στον υπολογιστή γράφοντας και ξαναγράφοντας αιτήσεις για χρηματοδότηση. Δεν μετάνιωσα για την επιλογή μου να ακολουθήσω την ακαδημαϊκή ιατρική, καθώς η δουλειά μου τώρα είναι πολυδιάστατη και ενδιαφέρουσα.
Το μόνο που χρειάστηκε να θυσιάσω ήταν η δυνατότητα να ζω στην πατρίδα μου. Αυτό καμιά φορά με στεναχωρεί, όχι τόσο απο την άποψη ότι δεν ζω στην Ελλάδα, καθώς έρχομαι πολύ συχνά και διατηρώ καλές σχέσεις με συναδέλφους και φίλους, όσο το ότι δεν μπορώ να μεταδώσω μέσα από τη δουλειά μου το συναίσθημα χαράς και δημιουργικότητας που απορρέει απο την ακαδημαϊκή δραστηριότητα σε νέους επιστήμονες στη χώρα μου.Πιστεύω ακράδαντα ότι ο μόνος τρόπος για να βγει η Ελλάδα από την κρίση και να πάει μπροστά είναι να δοθούν ευκαιρίες στους νέους. Η νέα γενιά είναι το κλειδί καθώς αυτή είναι που θα δραστηριοποιηθεί σε καινοτόμες κατευθύνσεις, τόσο στην έρευνα όσο και στις επιχειρήσεις.
Η επιστήμη της ενδοκρινολογίας βοηθά πολύ στην κατανόηση των διάφορων ασθενειών. Θέλετε να μας πείτε με απλά λόγια που μπορεί να συμβάλει η επιστήμη αυτή στη καθημερινότητά μας;
Οι ορμόνες είναι ένας από τους βασικούς άξονες επικοινωνίας μεταξύ διαφόρων οργάνων και ιστών στο ανθρώπινο σώμα και οι διαταραχές σε αυτό το σύστημα οδηγούν σε πολύπλοκα συμπτώματα. Η ενδοκρινολογία βοηθάει στη διάγνωση και θεραπεία παθήσεων όπως για παράδειγμα ο υποθυρεοειδισμός ή ο διαβήτης. Όπως πολλοί από τους αναγνώστες σας θα γνωρίζουν, αυτές οι ασθένειες έχουν άμεση επίπτωση στην καθημερινότητα του ασθενούς, τόσο από πλευρά συμπτωμάτων όσο και από πλευρά θεραπείας.
Τι στόχο έχετε ως επιστήμονας; Τι θα θέλατε να πετύχετε στην επιστημονική σας καριέρα;
Η έρευνά μου επικεντρώνεται στο μεταβολισμό και ειδικότερα στη λειτουργία του λιπώδη ιστού. Ενώ μέχρι πριν 10-15 χρόνια πιστεύαμε ότι το λίπος στο ανθρώπινο σώμα είναι απλά μια «βαρετή» αποθήκη ενέργειας, τώρα γνωρίζουμε ότι πρόκειται για ένα άκρως ενεργό ενδοκρινολογικό όργανο που επικοινωνεί με άλλα σημεία του σώματος όπως οι μυς και το ήπαρ. Ο στόχος της έρευνάς μου είναι να αποκωδικοποιήσουμε δυσλειτουργείες στον λιπώδη ιστό όταν η μάζα του αυξάνεται δυσανάλογα (παχυσαρκία). Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσουμε να δημιουργήσουμε νέες και πιο αποτελεσματικές θεραπείες κατά της παχυσαρκίας, καθώς και μεθόδους για την πρόληψη άλλων νόσων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης.
