Η άνοια έχει χαρακτηριστεί ως η επιδηµία του 21ου αιώνα. Πρόκειται για µια εκφυλιστική κατάσταση που εξελίσσεται σταδιακά και επηρεάζει ολοένα και µεγαλύτερα τµήµατα του πληθυσµού µαζί µε τις οικογένειές τους.
Μία από τις αιτίες της -η πιο συνηθισµένη- είναι το Αλτσχάιµερ, µία νόσος µε τεράστιες οικονοµικές και κοινωνικές επιπτώσεις και µε δεδοµένο ότι ο πληθυσµός των αναπτυγµένων κρατών γερνάει και το προσδόκιµο ζωής µεγαλώνει, παίρνει διαστάσεις που χρήζουν σοβαρής αντιµετώπισης από τα κράτη.
Τι σας έρχεται στο νου κάθε φορά που κάποιο τηλεοπτικό πρόγραµµα διακόπτεται για την προβολή του γνωστού µας πια Silver Alert; Αν κάνετε τον κόπο και διαβάσετε τη σχετική κάρτα, συνήθως η πλειονότητα των περιπτώσεων αφορά άτοµα ηλικιωµένα που πάσχουν από άνοια και όπως είναι φυσικό κινδυνεύει η σωµατική τους ακεραιότητα εάν δεν ανευρεθούν. Αυτή είναι µία µόνο σκοτεινή πλευρά µιας σοβαρής νόσου, όπως είναι η άνοια, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις προκαλείται από τη νόσο Αλτσχάιµερ.
Τον Απρίλιο του 2012 ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας αναφέρθηκε στην άνοια ως «προτεραιότητα της δηµόσιας υγείας». Μάλιστα, η διευθύντρια του Π.Ο.Υ Dr. Margaret Chan αναφέρθηκε µε πολύ συγκεκριµένα νούµερα στις επιπτώσεις που η άνοια έχει στην παγκόσµια υγεία: «Οι εκτιµήσεις κάνουν λόγο για 35,6 εκατοµµύρια ανθρώπους που ζουν µε άνοια. Ο αριθµός αυτός θα διπλασιαστεί το 2030 και θα τριπλασιαστεί το 2050. Η άνοια δεν επηρεάζει µόνο τους ασθενείς, αλλά και τη ζωή των οικογενειών τους. Η άνοια είναι µια κοστοβόρα νόσος µε οικονοµικοκοινωνικές και υγειονοµικές προεκτάσεις. Σχεδόν το 60% της επιβάρυνσης της άνοιας συγκεντρώνεται στις αναπτυσσόµενες χώρες και αυτό θα χειροτερέψει τα επόµενα χρόνια. Η ανάγκη για µακροχρόνια φροντίδα των ασθενών «αποστραγγίζει την κοινωνική πρόνοια και τους κρατικούς προϋπολογισµούς».
Και το να αναφέρεται ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας µε τέτοια λόγια για ένα ζήτηµα δεν είναι µικρή υπόθεση! Καθώς ο πληθυσµός γηράσκει και το προσδόκιµο ζωής αυξάνεται, η άνοια κάνει ολοένα και πιο έντονα την εµφάνισή της. Ήδη πάρα πολλές κυβερνήσεις µεταξύ αυτών της Μεγάλης Βρετανίας, των ΗΠΑ, της Αυστραλίας, της Κορέας, αλλά και της Ελλάδας έχουν υιοθετήσει ένα Εθνικό Σχέδιο ∆ράσης για την άνοια και το Αλτσχάιµερ, αναγνωρίζοντας τις τεράστιες επιπτώσεις της νόσου στην κοινωνία αλλά και στην οικονοµία. Πιο φιλόδοξη απ’ όλες, η Αµερική έχει θέσει έναν πολύ τολµηρό στόχο να καταφέρει προλάβει και να θεραπεύσει τη νόσο µέχρι το 2025.
Τι είναι άνοια και τι Αλτσχάιµερ;
Κάποτε (ή ακόµα και σήµερα) ταυτίζαµε το γήρας µε τη φθορά της µνήµης και θεωρούσαµε ότι κάθε ηλικιωµένο άτοµο πάσχει από άνοια. Αυτή η παρανόηση, όµως, στέρησε πολύτιµο χρόνο από τη θεραπεία τους σε πολλά ηλικιωµένα άτοµα. Μεγαλώνοντας, ορισµένοι από εµάς θα νοσήσουν και ορισµένοι δε θα νοσήσουν από άνοια. Το θέµα είναι να αντιληφθούµε εγκαίρως τα πρώτα συµπτώµατά της, ώστε να έχουµε τη βέλτιστη ποιότητα ζωής.
Άνοια είναι η κλινική εκδήλωση της απώλειας πνευµατικών ικανοτήτων που προϋπήρχαν, ως αποτέλεσµα δυσλειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Η δυσλειτουργία αυτή µπορεί να οφείλεται σε µια σειρά νευρολογικών νόσων µε συχνότερη τη νόσο Αλτσχάιµερ. Άλλες νοσολογικές οντότητες που οδηγούν σε άνοια, είναι η αγγειακή άνοια (άνοια λόγω εγκεφαλικών επεισοδίων), η παρκινσονική άνοια (άνοια ως αποτέλεσµα της νόσου του Πάρκινσον), η άνοια µε σωµάτια Lewy, η µετωποκροταφική άνοια κ.λπ.
Αλτσχάιµερ είναι εκείνη η νόσος που χαρακτηρίζεται από την εναπόθεση στον εγκέφαλο δύο παθολογικών πρωτεϊνών, του β-αµυλοειδούς και της πρωτεΐνης «τ», που οδηγεί σε δυσλειτουργία και εν συνεχεία στο θάνατο των νευρικών κυττάρων.
