Καθηγητής Γενετικής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, μια ειδικότητα που δίνει λαβή για να χυθεί πολύ μελάνι, ο Μανώλης Δερμιτζάκης παραδέχεται ότι έχει κάνει θυσίες για την επιστήμη!

Ο Κρητικός βιολόγος Μανώλης Δερμιτζάκης ανήκει στους νέους Έλληνες επιστήμονες που διαπρέπουν στο εξωτερικό. Μαζί με την ερευνητική ομάδα του, στο κτίριο της Γενετικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της Γενεύης (HUG), ανοίγει μια καινούργια σελίδα στη μελέτη ασθενειών όπως ο διαβήτης και οι καρδιοπάθειες. Mε νέα επιστημονικά δεδομένα δημιουργεί ένα σημαντικό πλαίσιο για την κατανόηση της κληρονομικότητας σε ατομικό επίπεδο. Ο κύριος Δερμιτζάκης μίλησε στο Life Magazine για τη ζωή του εκτός Ελλάδας.

Πώς καταλήξατε στη Γενεύη; Σας λείπει η Ελλάδα;
Η Γενεύη αποτελεί ένα μεγάλο σταθμό, ίσως μόνιμο για την υπόλοιπη καριέρα μου, σε μια πορεία 18 χρόνων εκτός Ελλάδας. Έφυγα από την Ελλάδα 25 χρονών το 1997 για να κάνω το διδακτορικό μου στις ΗΠΑ και από τότε έχω ζήσει άλλη μια φορά στη Γενεύη, στο Cambridge της Αγγλίας και πριν από 6 χρόνια μετακομίσαμε στη Γενεύη ξανά.
Δεν μπορώ να πω ότι μου λείπει η Ελλάδα καθώς μπορώ και έρχομαι πολύ συχνά. Βρίσκομαι στην Ελλάδα τουλάχιστον 6-7 φορές το χρόνο και βλέπω πολύ συχνά την οικογένειά μου. Επίσης, δε θα έλεγα ότι μου λείπει η επαγγελματική καθημερινότητα της Ελλάδας, την οποία βέβαια δεν έχω ζήσει, αλλά βλέπω από την οικογένειά μου και τους φίλους μου σε αυτές τις δύσκολες μέρες πόσο δύσκολη είναι.

Πιστεύετε ότι υπάρχουν οι δυνατότητες για ένα νέο άνθρωπο στην Ελλάδα να αναπτυχθεί στο κλάδο της γενετικής ή η φυγή είναι μονόδρομος;
Δυστυχώς, δεν μπορώ να λέω ψέματα, αλλά ούτε και να ωραιοποιώ καταστάσεις. Πιστεύω ότι σε αυτή τη χρονική στιγμή ειδικά, η καλύτερη επιλογή για ένα φοιτητή είναι να φύγει στο εξωτερικό για να μπορέσει να βρεθεί στο σωστό ανταγωνιστικό αλλά και επιστημονικά ενδιαφέρον περιβάλλον. Αν μετά από πολλά χρόνια έχει αποκτήσει εμπειρία, τότε πρέπει ίσως  να δει αν μπορεί να διατηρήσει την επιστήμη του σε αξιοπρεπές επίπεδο αν γυρίσει στην Ελλάδα και ανάλογα να πράξει. Υπάρχουν μερικοί συνάδελφοί μου σε κάποια Ινστιτούτα που έχουν καταφέρει να διατηρήσουν ένα πολύ υψηλό επίπεδο στην έρευνά τους στην Ελλάδα. Νομίζω ότι είναι γενικά αποδεκτό ότι αποτελούν εξαίρεση και είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί από τους περισσότερους.
Η δική μου λογική είναι πάντα ότι η επιστήμη είναι παγκόσμια και για όλο τον κόσμο. Το ζητούμενο είναι ποια είναι η προτεραιότητα του καθενός. Αν είναι η επιστήμη τότε πρέπει να πάει εκεί που είναι η καλύτερη επιστήμη (συνήθως όχι στην Ελλάδα). Αν είναι η Ελλάδα τότε να μείνει Ελλάδα και να κάνει ό,τι μπορεί.

Η έρευνά σας έχει να κάνει με τη κληρονομικότητα των ασθενειών και την προδιάθεση που μπορεί να έχει κάποιος να νοσήσει. Θέλετε να μας εξηγήσετε με απλά λόγια κάποια πράγματα για την έρευνά σας, αλλά και το που μπορεί να μας οδηγήσει, τι μπορεί να αλλάξει στη ζωή μας;
Το εργαστήριό μου δουλεύει στην κατανόηση της προδιάθεσης του κάθε ατόμου σε διάφορες ασθένειες όπως ο καρκίνος, ο διαβήτης, οι καρδιοπάθειες κτλ. Η βασική αρχή είναι ότι η ανάπτυξη μιας ασθένειας είναι αποτέλεσμα της κοινής συνεισφοράς του γονιδιώματός μας (DNA) και του περιβάλλοντος. Το ένα το κληρονομούμε κατά κύριο λόγο από τους γονείς μας (με μερικές εξαιρέσεις στον καρκίνο) αλλά το άλλο είναι επίκτητο. Εμείς μελετάμε τις μοριακές και κυτταρικές συνέπειες των δυο αυτών παραγόντων σε κάθε άτομο ξεχωριστά, μέσω της γενετικής ποικιλομορφίας στον πληθυσμό, ώστε από τη  μια να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς της ανάπτυξης της ασθένειας και από την άλλη να προσφέρουμε φαρμακευτικούς στόχους για θεραπεία, αλλά και πρόληψη.

Έχετε κάνει θυσίες για χάρη της έρευνας και της επιστήμης; Θεωρείτε ότι άξιζε ο κόπος;
Με συμβατικούς όρους ναι, έχω κάνει. Αλλά ποτέ δεν το ένιωσα ως θυσία. Σε κάθε σημείο της ζωής του ο άνθρωπος καλείται να πάρει αποφάσεις σε διλήμματα και πρέπει να αποφασίσει τι είναι αυτό που θα επιλέξει. Τείνω να επιλεγώ με το ένστικτό μου και να αποφασίζω γρήγορα. Όχι, δεν έχω μετανιώσει για καμία απόφασή μου και θεωρώ ότι ποτέ δεν υπάρχει ένας μοναδικός καλός δρόμος, αλλά μια διαδρομή-λαβύρινθος όπου σε κάθε στροφή και βήμα πρέπει να διαλέγουμε αυτό που έχει νόημα. Ακόμα κι αν βρεθούμε πάλι στο ίδιο σημείο θα πάρουμε άλλη απόφαση λόγω εμπειρίας. Δεν χρειάζεται καν να πηγαίνουμε «μπροστά» αλλά να πηγαίνουμε εκεί που θέλουμε σε κάθε επιμέρους επιλογή που κάνουμε. Η ισορροπία μεταξύ της επιστήμης και της οικογένειας είναι επίσης πολύ σημαντική και πιστεύω ότι με τη σύζυγό μου και τα τρία μας παιδιά την έχουμε βρει, έστω και με δυσκολία και πολλή δουλειά. Και κυρίως να περνάμε καλά στη διάρκεια του ταξιδιού!

Έχετε κάποιο συγκεκριμένο στόχο στην επαγγελματική σας καριέρα; Κάτι που να ονειρεύεστε να πετύχετε;
Όπως είπα και πριν, θέλω να περνάω καλά. Είμαι πολύ τυχερός να πληρώνομαι για κάτι που αγαπάω. Για να το διατηρήσεις όμως, πρέπει να το σέβεσαι. Αυτό λοιπόν είναι ο στόχος μου. Πάντα να σέβομαι τη δουλειά μου, τους συνάδελφους μου και το περιβάλλον μου και να συμβάλλω στην ανακάλυψη νέων φαινομένων στη Βιολογία και την Ιατρική. Ό, τι καλό ή κακό έρθει σε αυτή την πορεία καλώς να έρθει και θα το αντιμετωπίσω ή θα το γιορτάσω ανάλογα.

Διαβάστε επίσης:

Η επιστήμη της αθανασίας: είσαι αρκετά πλούσιος για να ζήσεις για πάντα;