Μια Ελληνίδα αστροφυσικός στο Ευρωπαϊκό Αστεροσκοπείο του Νότου μας πάει μια βόλτα μέχρι τα μακρινά… αστέρια!
Τα άστρα, οι πλανήτες και γενικά το διάστημα είναι κάτι που γοητεύει κάθε παιδί. Πότε πιστεύετε ότι ήταν η στιγμή που είπατε μέσα σας ότι αυτή την αγάπη για την αστρονομία θα την «μετατρέψετε» σε επάγγελμα;
Η ιστορία πάει τόσο πίσω, που δε θυμάμαι! Πάντως η δασκάλα μου της 1ης Δημοτικού, όταν τη συνάντησα μετά από πολλά χρόνια, την περίοδο που έκανα το διδακτορικό μου, μου είπε πως της το είχα ήδη πει τότε, όταν ήμουν 6 χρονών.
Οι περισσότεροι από εμάς πιστεύουν ότι το να είσαι αστρονόμος σημαίνει να κάθεσαι σε ένα μεγάλο τηλεσκόπιο και να παρατηρείς τους πλανήτες! Τι ακριβώς κάνει ο αστρονόμος; Ποια είναι η χρήση της επιστήμης σας στη σύγχρονη κοινωνία;
Τον περισσότερο καιρό οι αστρονόμοι κάθονται μπροστά στον υπολογιστή τους και αναλύουν δεδομένα, παρατηρησιακά ή θεωρητικά. Πού και πού, όμως, θυμόμαστε τι μας ώθησε σ’ αυτήν τη δουλειά, πηγαίνουμε στο τηλεσκόπιο και κάνουμε παρατηρήσεις. Πολλές από τις τεχνολογίες που αναπτύχθηκαν για τις ανάγκες της αστρονομίας έχουνε περάσει και σε άλλες εφαρμογές. Για παράδειγμα, οι αξονικές και μαγνητικές τομογραφίες χρησιμοποιούν αστρονομικές τεχνικές σύνθεσης σήματος (συμβολομετρία).
Το φιλμ ‘Technical Pan’ της Kodak που χρησιμοποιείται ευρέως στην ιατρική, την εμπορική φασματοσκοπία, στη φωτογραφία και σε άλλες τέχνες, αρχικά κατασκευάστηκε για να μπορέσουν οι ηλιακοί αστρονόμοι να καταγράψουν αλλαγές στις επιφανειακές δομές του ήλιου. Επίσης, αστρονομία και διαστημική φυσική μοιράζονται ίδιες τεχνολογίες. Πάνω απ’ όλα, όμως, η αστρονομία, εκτός του ότι μας κάνει όλους να ονειρευόμαστε, μας βοηθάει να καταλάβουμε πώς η ύπαρξή μας εντάσσεται μέσα σε αυτό το αχανές Σύμπαν.
Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που είχατε ν’ αντιμετωπίσετε κατά τη διάρκεια της ακαδημαϊκής σας καριέρας σε αυτόν τον τομέα;
Η σημαντικότερη δυσκολία που έχω αντιμετωπίσει ήταν η εύρεση εργασίας μετά το διδακτορικό. Από κει και πέρα, η κάθε μέρα είναι και μια μικρή πρόκληση: η κατανόηση των δεδομένων και των μοντέλων και κυρίως το γεγονός ότι το Σύμπαν συνήθως δεν συνεργάζεται!
Είναι εύκολη η επαγγελματική αποκατάσταση;
Όχι, κάθε άλλο. Αυτό όμως, δεν πρέπει να αποθαρρύνει τα νέα παιδιά που θέλουν να ακολουθήσουν αυτόν το δρόμο.
Όπως το έχετε βιώσει, πιστεύετε ότι υπάρχει μία προκατάληψη απέναντι στις γυναίκες επιστήμονες ή έχουν ξεπεραστεί αυτές οι απόψεις στην εποχή μας;
Προσωπικά, δεν ένιωσα ποτέ πως έπεσα θύμα προκαταλήψεων (θετικών ή αρνητικών), ούτε είδα ποτέ γυναίκες στον ευρύτερο χώρο της έρευνας να είναι σε μειονεκτική θέση λόγω του φύλου τους. Ίσως, αυτό να είναι χαρακτηριστικό του χώρου της έρευνας. Είμαι σίγουρη όμως, πως τέτοιες απόψεις σιγά σιγά εξαλείφονται, τουλάχιστον στο Δυτικό κόσμο, όπου βρίσκουμε όλο και περισσότερες γυναίκες σε υψηλές θέσεις και η ψαλίδα κλείνει διαρκώς.
Θυμάστε ποια ήταν η στιγμή που νιώσατε απίστευτη συγκίνηση στη δουλειά σας και είπατε μέσα σας ότι τώρα ξεπληρώνονται όλοι οι κόποι;
Ήταν η πρώτη φορά που πήγα στη Χιλή (ήταν Οκτώβριος του 2002), όπου βρίσκονται τα τηλεσκόπια του Αστεροσκοπείου του Νότου, του Ινστιτούτου στο οποίο εργάζομαι. Είδα το νότιο ουρανό με το Γαλαξία να τον διασχίζει απ’ άκρη σ’άκρη κι έκανα για πρώτη φορά παρατηρήσεις με τηλεσκόπια νέας τεχνολογίας.
Στην Ελλάδα ο κλάδος της Αστροφυσικής σε τι επίπεδο βρίσκεται;
Μόλις τον περασμένο Ιούλιο πήρα μέρος στο 12ο συνέδριο της Ελληνικής Αστρονομικής Εταιρείας που έλαβε χώρα στη γενέτειρά μου, τη Θεσσαλονίκη. Οι παρουσιάσεις που γίνανε από τους Έλληνες του εσωτερικού ήταν εξίσου υψηλού επιπέδου με αυτές των Ελλήνων και ξένων συναδέλφων που δουλεύουν σε ινστιτούτα του εξωτερικού. Επίσης, διαπίστωσα πως τα παιδιά που επιλέγουν να κάνουν τις μεταπτυχιακές τους σπουδές ή ακόμη και το διδακτορικό τους εντός Ελλάδος, δε δυσκολεύονται περισσότερο από τους ξένους συναδέλφους τους στο να βρούνε ένα θέμα διδακτορικού ή ένα post-doc στη συνέχεια, που σημαίνει ότι το επίπεδο είναι υψηλό και διεθνώς αναγνωρισμένο.
Τι είναι αυτό που σας λείπει από την Ελλάδα;
Ο ήλιος, η μυρωδιά της θάλασσας, η παρέα και οι ατέλειωτες συζητήσεις μέχρι το πρωί, η οικογένεια, η αίσθηση του ότι ανήκω κάπου, αλλά κυρίως η ανθρωπιά. Ελπίζω να μην τη χάσουμε ως λαός.
Έχετε κάνει κάποια «ανακάλυψη» στον ουρανό;
Η κάθε επιστημονική δημοσίευση αντιστοιχεί στην ουσία και σε μια ανακάλυψη. Οι ανακαλύψεις αυτές, όμως, είναι πολύ εξειδικευμένες και αφορούν συγκεκριμένα σημεία του ερευνητικού μου αντικειμένου, το οποίο είναι οι ενεργοί γαλαξίες. Που σημαίνει ότι ενώ δεν ανακάλυψα κάποιον καινούριο γαλαξία, τα τελευταία είκοσι χρόνια, έχω συμβάλλει στην κατανόηση της δομής των γαλαξιών στο Σύμπαν, των διεργασιών στο εσωτερικό τους, όπως η δημιουργία των αστέρων και της επιρροής τον μελανών οπών στην εξέλιξή τους.
